စေတာ္ဘယ္ရီ ပံုျပင္

ဟိုးအရင္တုန္းက စေတာ္ဘယ္ရီပင္ သံုးပင္ ရွိသတဲ့။ သူတို႔ဟာ အမ်ိဳးအစားတူညီတဲ့ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေတြ ျဖစ္ၾကေပမယ့္ သူတို႕ရွင္သန္တဲ့ အေျခအေန ကေတာ့ ကြာျခားၾကပါတယ္။ ပထမ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေလးရဲ႕ ဘ၀က အလြန္ကို ရိုးရွင္းပါတယ္။ သူမဟာ ဥယ်ာဥ္တစ္ခုထဲမွာ တစ္ျခား သစ္သီးပင္၊ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္ပင္ေတြနဲ ့အတူ ရွင္သန္ၾကီးထြားလာပါတယ္။ တစ္ေန႕မွာေတာ့ ဒီအပင္ေလးဟာ လံုေလာက္စြာ ၾကီးျပင္းလာပီး သူမရဲ႕အပင္က အသီးေလးေတြဟာ အနီေရာင္ေတာက္ေတာက္ အသီးေလးေတြအျဖစ္ မွည့္၀င္းလာပါတယ္။ လူစီလို ့ေခၚတဲ့ ေကာင္မေလးဟာ ဥယ်ာဥ္ထဲကို ေရာက္လာပီး သူမရဲ႕ ဇကာေလးနဲ႕ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြကို ခူးယူသြားပါတယ္။ အိမ္ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ေန႔လည္စာအျဖစ္ ခရင္မ္နဲ ့ေရာပီး အားပါးတရ စားပါေတာ့တယ္။ စားျပီးတဲ့အခါ အရသာရွိလိုက္တာ လို ့တစ္ေယာက္တည္း စဥ္းစားေနပါတယ္။

သူမေနတဲ့ လမ္းရဲ႕ ေအာက္ဘက္မွာေတာ့ ခ်ာလီလို ့ေခၚတဲ့ ေကာင္ေလး တစ္ေယာက္ ေနထိုင္ပါတယ္။
သူ႕မွာ ကိုယ္ပိုင္ဥယ်ာဥ္ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဂြ်န္လ ရဲ႕ ေန႕တစ္ေန႔မွာေတာ့ သူဟာ ဆိုင္းဘုတ္ တစ္ခုကို ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ေရးထားတဲ့စာက “ကိုယ္တိုင္ခူးပါ” တဲ့ .. အဲ့ဒီစာတမ္းကပ္ထားတဲ့ အနီးနား ယာခင္းထဲမွာ ဒုတိယ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေလး ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စေနေန႕မွာ သူဟာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ ့အတူ စက္ဘီးစီးပီး အဲ့ဒီယာခင္းထဲကို ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ စေတာ္ဘယ္ရီးသီးေတြကို သူ႔ရဲ႕ သစ္သားျခင္းေတာင္းငယ္ေလးထဲမွာ ျပည့္လွ်ံတဲ့အထိ ခူးယူလာပါတယ္။ အိမ္ကုိေရာက္တယ္ဆိုရင္ပဲ ခူးလာ တဲ့ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြဟာ စားလို ့ကုန္သြားပါျပီ။ သူ႕အိမ္အျပန္လမ္း တေလွ်ာက္လံုး စားလာခဲ့လို႕ပဲေပါ့။

တတိယတစ္ေယာက္ကေတာ့ သူတို႔လမ္းထဲက မစ္ေရာ္ဘင္ဆန္ လို ့ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ပါတယ္။ စေတာ္ဘယ္ရီးသီးကို အင္မတန္ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္သူ ျဖစ္လို႕ တစ္ႏွစ္လံုးလိုလို စားျဖစ္ပါတယ္။ အနီးအနားက ကုန္တိုက္ကို သူမေစ်း၀ယ္ထြက္တဲ့ အခ်ိန္တိုင္း စေတာ္ဘယ္ရီးသီးေတြ ၀ယ္ေလ့ရွိပါတယ္။
ဒီေန႔မွာလည္း ခါတိုင္းလိုပဲ သူမဟာ ကားေပၚကိုတက္ပီး ကုန္တိုက္ဆီကုိ ေမာင္းသြားပါေတာ့တယ္။

အခု တတိယေျမာက္ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးကေတာ့ ပုိျပီး ရွားပါးပါတယ္။ မစ္ေရာ္ဘင္ဆင္ဟာ အသီးေတြမွာ ကပ္ထားတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ ့ဘယ္က လာသလဲ ဆိုတာကို လိုက္ၾကည့္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ မိုင္ေပါင္း ၉၅၈ မိုင္ကြာေ၀းတဲ့ဲ့ စပိန္ႏိုင္ငံက လာတာ။ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြ အကုန္လံုးဟာ ပလတ္စတစ္ဗူး ေတြ ထဲမွာ ထည့္ထားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ အသီးေတြကို သယ္ေဆာင္လာတဲ့ ခရီးတစ္ေလွ်ာက္မွာ ထိခိုက္မွဳ မရွိေစဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုန္တိုက္မွာ တကယ့္ အေကာင္းဆံုး အသီးေတြကိုပဲ ေရာင္းခ်တာပါ။
စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြဟာ အပင္ကေန ခူးျပီးတာနဲ ့တစ္ျပိဳင္နက္ ေလယာဥ္ေပၚကို တင္ျပီး ျဗိတိန္ ႏိုင္ငံကို အျမန္ဆံုး ပို႕ေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလယာဥ္ေပၚမွာ တင္လာတဲ့အသီးေတြဟာ ေလထုညစ္ျငမ္းမွဳရဲ႕ ဒဏ္ကိုလည္းခံရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဒ္ လို ့ေခၚတဲ့ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါတင္မက .. ယာခင္းကေန ေလဆိပ္ဆီကို ေရာက္ဖုိ႕အသီး ေတြဟာ ထရပ္ကားၾကီးေတြထဲမွာ လိုက္ပါခဲ့ရပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ ေလယာဥ္ပ်ံထဲမွာ အခ်ိန္ကုန္ရပါတယ္။ ေလယာဥ္ဆိုက္ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ သူတို႔ကို ေနာက္ထပ္ ထရပ္ကားတစ္စီးနဲ႔အတူ ကုန္ေလွာင္ရံုကို သယ္ေဆာင္သြားပါတယ္။ ဒီထရပ္ကားေတြဟာ အနံသိပ္ဆိုးပီး ပတ္၀န္းက်င္ ေလထုကိုလည္း ညစ္ ညမ္း ေစပါတယ္။ ကုန္ေလွာင္ရံုကုိ ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ သယ္ေဆာင္လာတဲ့အသီးေတြထဲက အေကာင္းဆံုး အသီးေတြကို ေရြးခ်ယ္ပီး ပလတ္စတစ္ ဗူးေတြထဲကို ေသေသသပ္သပ္ လွလွပပ ထည့္သြင္းပါတယ္။ ပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ ေနာက္ဆံုးအဆင့္အေနနဲ႔ ေလာ္ရီကားေတြေပၚကို တင္ပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ရွိတဲ့ ကုန္တိုက္အသီးသီးကုိ ပို႔ေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီတတိယ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးေတြဟာ ခရီးမိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္ေက်ာ္လာရပါတယ္။
“အစားအေသာက္မိုင္မ်ား ဆိုတာက ကုိယ္စားမယ့္ အစားအေသာက္ဟာ ကုိယ့္ဆီကိုေရာက္ဖုိ ့ဘယ္ေလာက္ေ၀းေ၀း ခရီးထြက္ခဲ့ရလဲ၊ သူူျဖတ္ေက်ာ္ခဲ့တဲ့ လမ္းခရီးက သူ႔အေပၚ ညစ္ညမ္းမွဳေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ား သက္ေရာက္ေစခဲ့သလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ဥပမာ- ေလယာဥ္ပ်ံေတြဟာ သေဘၤာေတြထက္ကို ပိုပီး ညစ္ျငမ္းမွဳဒဏ္ကို ခံရပါတယ္။”

စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးေတြဟာ ေစ်းကြက္ျဖစ္တဲ့ ကုန္တိုက္ေတြက သစ္သီးစင္ေပၚကို ေရာက္တယ္ဆိုရင္ပဲ ၀ယ္သူေတြ လာၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ကိုယ္ပိုင္ကားနဲ ့လာေရာက္ ေစ်း၀ယ္ၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ယ္သူေတြဟာ သစ္သီးေလးေတြ ျဖတ္ေက်ာ္လာရ တဲ့ အံ့ၾသစရာေကာင္းလွတဲ့ ခရီးရွည္ၾကီး ျဖစ္တဲ့ ညစ္ညမ္းမွဳ ခရီးစဥ္ကို ဘယ္တုန္းကမွ မစဥ္းစားမိၾကပဲ ဆိုင္ေတြေပၚ ေရာက္လာတဲ့ အသီးေတြကသာ အလ်င္အျမန္ ၀ယ္ယူသြားၾကျမဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မစ္ေရာ္ဘင္ဆန္လို လူမ်ိဳးေတြ ဂရုစိုက္တာကေတာ့ သူတို ့ၾကိဳက္တဲ့အသီးကုိ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး စားေနရဖို ့သာ ျဖစ္ပါတယ္။

သူတို ့ဟာ ျပန္လည္ ျပဳျပင္ အသံုးျပဳလို ့မရတဲ့ ပလတ္စတစ္ဗူးေတြ အေၾကာင္းကိုလည္း အေရးမစိုက္ပါဘူး။ အမိွဳက္ပံုးထဲသို႔ အလြယ္တကူ လႊင့္ပစ္လုိက္ရံု ပါပဲ။ တစ္ဖက္မွာေတာ့ လူစီနဲ ့ခ်ာလီတို ့ဟာ စေတာ္ဘယ္ရီသီးကုိ ေႏြရာသီမွာပဲ ရရွိႏုိင္တဲ့ အထူးစားေသာက္ဖြယ္ရာတစ္ခု အေနနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္စြာ စားသံုးၾကပါ တယ္။ ဒီ့အျပင္ သူတို႔ေနထိုင္တဲ့ ေနရာ အနီးနား၀န္းက်င္ကေန ပတ္၀န္းက်င္ကုိ ထိခုိက္မႈ မျဖစ္ေစပဲ ကိုယ္တိုင္ ခူးဆြတ္ စားသံုးႏိုင္လို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
က်ေနာ္တို႕ အဓိက သတိထားသင့္တာကေတာ့ သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို သူတို႔ရာသီခ်ိန္မွာ သဘာ၀အတုိင္း ရင့္မွည့္လာလို႕ စားဖို႕အသင့္ အေနအထား ေရာက္တဲ့အခါမ်ိဳးမွ ၀ယ္ပါ၊ ခူးဆြတ္ပါ။ ဥပမာ - ေဆာင္းရာသီမွာ စေတာ္ဘယ္ရီသီးကို စားဖို ့မရွာပါနဲ႕။ ေျပာခ်င္တာက ကုန္တိုက္မွာရွိတဲ့ ေဆာင္းရာသီ စေတာ္ဘယ္ရီသီးဟာ မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေ၀းကြာတဲ့ ရာသီဥတု ပိုပူတဲ့ တိုင္းျပည္တစ္ခုကေန ခရီးထြက္လာရလုိ႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ..။
Ref: THE YIPPITTEE! (FOR KIDS WHO ARE CRAZY ABOUT CONSERVATION!), ISSUE 2, DECEMBER 2009
FOOD GLORIOUS FOOD!
PUBLISHED BY YOUNG PEOPLE'S TRUSE FOR THE ENVIRONMENT
-- ခိုင္ခုိင္ --